Çimento, un, yem, plastik granül, kimya ve gıda tesislerinde silo ve bunkerler sürekli temizlik ve bakım gerektirir. Bu işler, ekipman kazaları ile kapalı alan risklerinin bir arada bulunduğu en tehlikeli işler arasındadır. Silonun altındaki bir helezonun çalışması ya da kapalı sanılan bir sürgünün açılması, içerideki çalışan için ölümcül olabilir. Bu yazıda silo ve bunker bakımında LOTO uygulamasını özetliyoruz.
Silolarda Enerji Kaynakları ve Riskler
| Enerji / risk | Nerede? | Sonuç | Kontrol |
|---|---|---|---|
| Elektrik | Helezon, döner valf, karıştırıcı, vibratör motorları | Kapılma, ezilme | Şalter kilidi + kişisel kilit |
| Pnömatik | Sürgülü kapak, hava şoklayıcı (air blaster), akışkanlaştırıcı | Ani hareket, basınçlı hava | Pnömatik kilit + tahliye |
| Yerçekimi / malzeme | Silo içindeki ürün, köprülenmiş malzeme | Gömülme, çökme | Boşaltma ekipmanlarını kilitleme, dışarıdan müdahale |
| Besleme | Silo dolum hattı, elevatör, pnömatik taşıma | Çalışırken malzeme gelmesi | Dolum hattını izole etme |
| Kapalı alan | Silo içi atmosfer, toz | Boğulma, toz patlaması | Çalışma izni, ölçüm, havalandırma |
Adım Adım Silo LOTO
- Çalışma izni: İş için yazılı çalışma izni düzenlenir; kapalı alan giriş gerekiyorsa kapalı alan önlemleri planlanır. Bkz. çalışma izni ve kilitleme prosedürü.
- Boşaltma ve durdurma: Silo mümkün olduğunca boşaltılır; dolum ve boşaltma ekipmanları normal şekilde durdurulur.
- Dolum hattını izole etme: Siloyu besleyen elevatör, konveyör veya pnömatik taşıma hattı durdurulup kilitlenir. Bkz. konveyör bakımında LOTO.
- Boşaltma ekipmanlarını kilitleme: Helezon, döner valf ve karıştırıcıların motor şalterleri kapatılıp kilitlenir. Bkz. motor koruma şalteri kilitleme.
- Pnömatik sistemler: Sürgülü kapak, hava şoklayıcı ve akışkanlaştırıcıların hava beslemesi kapatılıp kilitlenir, basınç tahliye edilir. Sürgü kapalı konumda mekanik olarak sabitlenir. Bkz. pnömatik sistemlerde LOTO.
- Grup kilitleme: Çok noktalı izolasyonlarda izolasyon kilitlerinin anahtarları grup kilitleme kutusuna konur; siloya girecek her çalışan kendi kişisel kilidini kutuya takar.
- Doğrulama: Her ekipman yerel ve uzak kumandadan çalıştırılmayı denenerek kontrol edilir. Bkz. Dene: test adımı.
- Devreye alma: İş bitince silo içi kontrol edilir, herkes çıktıktan sonra kilitler sahipleri tarafından çıkarılır ve ekipmanlar kontrollü şekilde devreye alınır.
Sık Yapılan Hatalar
- Sadece boşaltma helezonunu kilitleyip dolum hattını unutmak
- Pnömatik sürgünün hava beslemesini kesip basıncı tahliye etmemek
- Hava şoklayıcıların ayrı bir hava tankından beslendiğini gözden kaçırmak
- Kapalı alan ölçümü yapmadan siloya girmek
- Köprülenmiş malzemenin altında veya üzerinde çalışmak
Önerilen Setler
| Kod | Set | İçerik |
|---|---|---|
| LS-8812S | Grup Loto Kutusu Seti | 31 parça |
| LS-PS02S | Pnömatik Kilitleme Seti | 13 parça |
| LS-X07UN | Universal Kilitleme Seti | 24 parça |
Sektöre özel uygulamalar için gıda sektöründe LOTO ve kimya tesislerinde LOTO yazılarımıza göz atabilirsiniz. Tesisinizdeki izolasyon noktalarını belirlemek için saha araştırması hizmetimizden yararlanabilirsiniz. Ürünleri teklif sepetine ekleyerek fiyat isteyebilirsiniz. Tüm ürünler etiketleme kilitleme ürünleri sayfamızda.
Sıkça Sorulan Sorular
Silo ve bunker bakımında neden LOTO gerekir?
Silolarda helezon (vidalı konveyör), döner valf, sürgülü kapak ve karıştırıcı gibi hareketli ekipmanlar ile depolanmış malzemenin ağırlığı bulunur. Bakım veya temizlik sırasında bu ekipmanların çalışması ya da malzemenin akması ezilme, kapılma ve gömülme kazalarına yol açabilir. Tüm enerji kaynakları izole edilip kilitlenmelidir.
Siloya girmek için LOTO yeterli mi?
Hayır. Silo içi çalışma aynı zamanda kapalı alan çalışmasıdır. LOTO’ya ek olarak çalışma izni, ortam ölçümü (oksijen, gaz, toz), havalandırma, emniyet kemeri ve gözcü gibi kapalı alan önlemleri uygulanmalıdır.
Pnömatik sürgülü kapak nasıl kilitlenir?
Kapağın hava beslemesi vana ile kesilip kilitlenir, silindirdeki basınç tahliye edilir. Kapak kapalı konumda mekanik olarak da sabitlenmelidir; aksi halde malzeme ağırlığıyla veya kalan hava ile hareket edebilir.
Malzeme köprülenmesi (kemerlenme) neden tehlikelidir?
Silo duvarlarında asılı kalan veya köprü oluşturan malzeme aniden çökebilir. Bu nedenle tıkanıklık açma işleri mümkün olduğunca silonun dışından, uygun ekipmanla yapılmalı; içeri girilmeden önce alt boşaltma ekipmanları kilitlenmelidir.
Silo bakımında hangi LOTO ürünleri gerekir?
Motor ve pano şalterleri için şalter kilitleri, pnömatik hatlar için vana ve pnömatik bağlantı kilitleri, çok kişili işler için grup kilitleme kutusu ve çoklayıcı, emniyet asma kilitleri ve uyarı etiketleri gerekir.
