Bir tesiste kilitler, etiketler ve prosedürler hazır olsa bile asıl soru şudur: Sahada gerçekten doğru uygulanıyor mu? Bunu anlamanın yolu düzenli LOTO denetimidir. Bu yazıda periyodik denetimde kullanabileceğiniz 30 maddelik LOTO / EKED kontrol listesini ve denetimin nasıl yapılacağını paylaşıyoruz. Liste genel bir şablondur; tesisinizin risk değerlendirmesine göre uyarlayın.
LOTO Denetimi Neden Yapılır?
- Yazılı prosedürlerin güncel ve ekipmana uygun olduğunu doğrulamak
- Çalışanların prosedürü doğru uyguladığını sahada görmek
- Eksik veya yıpranmış ekipmanları tespit etmek
- Eğitim ihtiyaçlarını belirlemek
- Yasal yükümlülükler ve müşteri denetimleri için kayıt oluşturmak
Yasal çerçeve için etiketleme kilitleme yönetmeliği yazımıza bakabilirsiniz.
1. Prosedür Kontrolleri
- Her makine/ekipman için yazılı, ekipmana özel LOTO prosedürü var mı?
- Prosedürde tüm enerji kaynakları (elektrik, pnömatik, hidrolik, mekanik, termal, kimyasal, yerçekimi) listelenmiş mi?
- Her enerji kaynağının izolasyon noktası açıkça tanımlanmış mı (şalter, vana, fiş)?
- Kalan enerjinin boşaltılma yöntemi yazılmış mı?
- Enerjisizliğin doğrulanma (Dene) adımı tanımlanmış mı?
- Kilitlerin kaldırılma ve devreye alma sırası belirtilmiş mi?
- Prosedürler son ekipman değişikliklerine göre güncel mi?
Örnek bir yapı için LOTO prosedürü örneği yazımıza göz atabilirsiniz.
2. Ekipman Kontrolleri
- Her yetkili çalışanın kendi kişisel emniyet asma kilidi var mı?
- Kişisel kilitler tek anahtarlı ve kişiye özel mi (anahtar başkasında yok mu)?
- Kilitler tanımlanabilir mi (isim, renk veya numara ile)? Bkz. EKED kilit renkleri.
- İzolasyon noktalarına uygun şalter ve vana kilitleme ekipmanları mevcut mu?
- Birden fazla çalışan için yeterli kilit çoklayıcı var mı?
- EKED uyarı etiketleri yeterli sayıda, okunaklı ve doldurulabilir mi?
- Ekipmanlar düzenli bir LOTO istasyonunda veya çantada saklanıyor mu?
- Kırık, deforme veya eksik parçalı ekipman var mı?
- Çok noktalı işler için grup kilitleme kutusu mevcut mu?
3. Sahada Uygulama Kontrolleri
- Çalışma öncesinde etkilenecek kişiler bilgilendiriliyor mu?
- Ekipman normal yöntemle durduruluyor mu?
- Tüm izolasyon noktaları kapatılıp kilitleniyor mu (yalnızca kumanda değil)?
- Her çalışan kendi kilidini takıyor mu (ortak kilit kullanılmıyor mu)?
- Etiketler doldurulmuş mu (isim, tarih, iş tanımı)?
- Kalan enerji boşaltılıyor mu (basınç, kondansatör, yay, askıdaki yük)?
- Çalışmaya başlamadan önce enerjisizlik ölçülüyor ve çalıştırma denemesi yapılıyor mu?
- Vardiya değişiminde kilit devri prosedüre uygun yapılıyor mu?
- Kilitler yalnızca takan kişi tarafından mı kaldırılıyor?
4. Eğitim ve Kayıt Kontrolleri
- Yetkili ve etkilenen çalışanlar LOTO eğitimi almış mı? Bkz. EKED eğitimi zorunlu mu?
- Eğitim kayıtları güncel ve imzalı mı?
- Kişisel kilit ve anahtar zimmet kayıtları tutuluyor mu?
- Kilidin sahibi yokken kaldırılması için yazılı bir istisna prosedürü var mı?
- Önceki denetimde bulunan uygunsuzluklar kapatılmış mı?
Denetim Nasıl Yapılır?
- Planlayın: Denetlenecek ekipmanları ve prosedürleri seçin; yüksek riskli ekipmanlara öncelik verin.
- Gözlemleyin: Gerçek bir bakım işinde prosedürün uygulanışını sahada izleyin.
- Konuşun: Uygulayan çalışanlarla prosedürü birlikte gözden geçirin; sorularını not alın.
- Kaydedin: Uygun/uygunsuz maddeleri, fotoğrafları ve önerileri raporlayın.
- Takip edin: Her uygunsuzluk için sorumlu ve termin belirleyin; düzeltmeyi doğrulayın.
Eksik Ekipman mı Çıktı?
Denetimde eksik çıkan kilit, etiket veya istasyonları teklif sepetine ekleyerek tek seferde fiyat isteyebilirsiniz. Sıfırdan kurulum için LOTO sistemi nasıl kurulur rehberimize, hazır çözümler için EKED setlerine göz atın. Saha araştırması ve eğitim desteği için eğitim ve danışmanlık sayfamızı inceleyebilirsiniz. Tüm ürünler etiketleme kilitleme ürünleri sayfamızda.
Sıkça Sorulan Sorular
LOTO denetimi ne sıklıkla yapılmalı?
Uluslararası iyi uygulamalarda (ör. OSHA 1910.147) enerji kontrol prosedürlerinin en az yılda bir kez periyodik olarak denetlenmesi öngörülür. Türkiye’de işverenin risk değerlendirmesi ve İSG uzmanının önerileri doğrultusunda denetim sıklığı belirlenmeli; yeni ekipman, kaza veya ramak kala sonrasında ek denetim yapılmalıdır.
LOTO denetimini kim yapar?
Denetim, denetlenen prosedürü uygulamayan, prosedürü bilen yetkili bir kişi tarafından yapılmalıdır. Genellikle İSG uzmanı, bakım şefi veya bu konuda eğitim almış yetkili bir çalışan görevlendirilir.
Denetimde hangi belgeler kontrol edilir?
Ekipmana özel yazılı LOTO prosedürleri, kişisel kilit ve anahtar zimmet kayıtları, eğitim kayıtları, önceki denetim raporları ve düzeltici faaliyet takip listesi kontrol edilir.
Denetimde uygunsuzluk bulunursa ne yapılır?
Uygunsuzluk kayıt altına alınır, sorumlu ve termin belirlenir. Prosedür eksikse güncellenir, uygulama hatası varsa ilgili çalışanlara yeniden eğitim verilir ve düzeltme sonrasında takip denetimi yapılır.
Kontrol listesini yazdırıp kullanabilir miyim?
Evet. Bu yazıdaki kontrol listesi genel bir şablondur; tesisinizin ekipmanlarına ve risk değerlendirmesine göre uyarlayarak kullanabilirsiniz.
