Asansörler; fabrikalar, iş merkezleri, hastaneler ve konutlarda en sık bakım gören ekipmanlardan biridir. Asansör bakımında kazaların büyük kısmı, kabinin veya karşı ağırlığın beklenmedik hareketi ile ilgilidir. Bu yazıda asansör bakımında LOTO uygulamasını ve sahada sık yapılan hataları anlatıyoruz.
Asansörde Enerji Kaynakları
| Enerji | Nerede? | Risk | Kontrol |
|---|---|---|---|
| Elektrik (ana besleme) | Makine dairesi ana şalteri / kontrol panosu | Kabinin hareket etmesi | Şalter kilidi + kişisel kilit |
| Elektrik (yardımcı devreler) | Kabin aydınlatması, priz, havalandırma | Elektrik çarpması | Ayrı izolasyon |
| Yerçekimi | Kabin, karşı ağırlık | Fren açılırsa hareket, düşme | Kabini güvenli konuma alma, mekanik blokaj |
| Hidrolik | Hidrolik asansör pistonu, ünite | Kabinin inmesi | Kabini tampona indirme, vana kilitleme |
| Mekanik | Halat, kasnak, regülatör | Kapılma, sıkışma | Elektriksel izolasyon + hareketsizlik kontrolü |
Adım Adım Asansör LOTO
- Bilgilendirme ve kapatma: Bina sorumlusu bilgilendirilir; kat kapılarına “bakım var” uyarısı ve gerekirse bariyer konur.
- Kabini konumlandırma: Yapılacak işe göre kabin güvenli bir konuma (genellikle en alt kat veya makine dairesine erişim konumu) getirilir.
- Ana şalter izolasyonu: Ana şalter kapatılıp kişisel emniyet asma kilidiyle kilitlenir. Kilitleme yeri yoksa uygun şalter kilidi kullanılır.
- Yardımcı devreler: Kabin aydınlatması, kumanda veya priz devrelerinde çalışılacaksa bu devrelerin minyatür şalterleri de kilitlenir.
- Hidrolik asansörler: Kabin tampona indirilir veya mekanik olarak desteklenir; ünite vanaları üretici talimatına göre kapatılıp kilitlenir. Bkz. hidrolik sistemlerde LOTO.
- Kilit ve etiket: Birden fazla teknisyen varsa çoklayıcı kullanılır; her kilide uyarı etiketi asılır.
- Doğrulama: Kat çağrısı ve kabin içi butonlarla hareket denenir; asansör hareket etmemelidir. Ardından enerjisizlik ölçüm cihazıyla kontrol edilir.
- Devreye alma: İş bitince alet ve malzemeler kuyudan alınır, herkes kendi kilidini çıkarır, asansör test sürüşleriyle hizmete alınır.
Revizyon Modu ve Stop Butonları
Kabin üstü revizyon (bakım) kumandası ve kuyu dibi stop şalterleri, hareket gerektiren bakım işlerinde teknisyenin hareketi kontrol etmesini sağlar. Bunlar acil durdurma ve kontrol düzenekleridir; enerji izolasyonu değildir. Ayar ve test gibi enerji gerektiren işler dışında, kuyu veya kabin üstünde yapılacak tüm işler için ana şalter kilitlenmelidir. Benzer fark için bkz. acil stop ile LOTO farkı.
Sık Yapılan Hatalar
- Makine dairesi kapısını kilitleyip ana şalteri kilitlememek
- Kabin aydınlatması ana şalterden beslenmiyor diye devrenin enerjisiz olduğunu sanmak
- Hidrolik asansörde kabini desteklemeden piston veya hortum üzerinde çalışmak
- Kat kapılarına uyarı koymamak
- Asansör firmasının ve bina personelinin farklı kilitleme kurallarıyla çalışması (bkz. taşeron firmalarda LOTO)
Önerilen Setler
| Kod | Set | İçerik |
|---|---|---|
| LS-X02C | Kişisel Güvenlik Kilitleme Seti | 21 parça |
| LS-8773D | 3 Gözlü V Otomat Elektrikçi Loto Seti | 14 parça |
| LS-8812S | Grup Loto Kutusu Seti | 31 parça |
Kişisel set içeriği için kişisel LOTO seti yazımıza, benzer uygulamalar için gezer vinç bakımında LOTO yazımıza göz atabilirsiniz. Ürünleri teklif sepetine ekleyerek fiyat isteyebilirsiniz. Tüm ürünler etiketleme kilitleme ürünleri sayfamızda.
Sıkça Sorulan Sorular
Asansör bakımında LOTO nasıl uygulanır?
Makine dairesindeki (veya makine dairesiz asansörlerde kontrol panelindeki) ana şalter kapatılıp kişisel kilitle kilitlenir, uyarı etiketi asılır ve asansörün çalışmadığı doğrulanır. Hidrolik asansörlerde ayrıca hidrolik basınç ve kabinin konumu kontrol edilmelidir.
Asansör ana şalteri kilitlenebilir mi?
Asansör standartları, ana şalterin açık konumda kilitlenebilir olmasını öngörür. Bu kilitleme noktası, kişisel emniyet asma kilidiyle kullanılmalıdır; anahtar yalnızca kilidi takan kişide kalmalıdır.
Ana şalter kapatılınca kabin aydınlatması da kesilir mi?
Genellikle hayır. Kabin aydınlatması ve bazı yardımcı devreler ana şalterden bağımsız beslenir. Bu devrelerde çalışılacaksa onların da ayrıca izole edilmesi gerekir.
Kuyu dibi stop butonu veya revizyon modu LOTO yerine geçer mi?
Hayır. Kuyu dibi stop şalteri ve kabin üstü revizyon kumandası, bakım sırasında hareketi kontrol etmek için kullanılan emniyet düzenekleridir; enerji izolasyonu sağlamaz. Hareket gerektirmeyen işlerde ana şalter kilitlenmelidir.
Asansör bakımında hangi ürünler gerekir?
Ana şalter için şalter kilitleme ekipmanı veya doğrudan emniyet asma kilidi, yardımcı devreler için minyatür şalter kilitleri, çoklayıcı, uyarı etiketleri ve kat kapılarında kullanılacak uyarı/bariyer ekipmanları gerekir.
