Bakım duruşlarında, yatırım projelerinde ve periyodik revizyonlarda sahada çoğu zaman taşeron ve yüklenici ekipler çalışır. Bu ekipler tesisi, enerji kaynaklarını ve iç prosedürleri tesis personeli kadar iyi tanımaz. Bu yüzden dış ekiplerle yapılan işler, enerji izolasyonu (LOTO / EKED) açısından en riskli işler arasındadır. Bu yazıda yüklenici firmalarla LOTO’nun nasıl uygulanacağını adım adım özetliyoruz.
Dış Ekiplerle Çalışırken Riskler
| Risk | Örnek | Önlem |
|---|---|---|
| Prosedür farkı | Taşeronun kendi kilitleme alışkanlığı tesisinkinden farklı | İş öncesi yazılı prosedür paylaşımı |
| Enerji kaynaklarının bilinmemesi | Gizli ikinci besleme, hava hattı, depolanmış basınç | Tesis sorumlusuyla birlikte enerji tespiti |
| İletişim eksikliği | Tesis personelinin makineyi çalıştırması | Ortak kilitleme ve bilgilendirme |
| Kilit karışıklığı | Kimin kilidi olduğunun bilinmemesi | Ayırt edilebilir yüklenici kilitleri ve etiketleri |
| Unutulan kilitler | Ekip ayrıldıktan sonra noktada kalan kilit | İş bitiş kontrolü ve istisna prosedürü |
Adım Adım Yüklenici LOTO Yönetimi
- İş öncesi toplantı: Tesis ve yüklenici, LOTO prosedürlerini karşılıklı paylaşır; ortak işte hangi kuralların uygulanacağı yazılı olarak belirlenir. Bkz. LOTO prosedürü örneği.
- Enerji tespiti: Ekipmana ait tüm enerji kaynakları ve izolasyon noktaları tesis sorumlusuyla birlikte belirlenir (elektrik, pnömatik, hidrolik, yerçekimi, ısıl). Bkz. enerji izolasyonu nedir.
- İzolasyon ve kilitleme: İzolasyon noktaları kilitlenir. Çok noktalı işlerde izolasyon kilitlerinin anahtarları grup kilitleme kutusuna konur; her çalışan (tesis veya taşeron) kendi kişisel kilidini kutuya takar. Bkz. kilit kutusu nasıl kullanılır.
- Ayırt edilebilir kilit ve etiket: Yüklenici kilitleri farklı renkte veya “yüklenici” ibareli etiketle işaretlenir; etiket üzerinde firma adı ve iletişim bilgisi yer alır. Bkz. uyarı etiketi çeşitleri.
- Doğrulama: Enerjinin gerçekten kesildiği, yetkili kişi tarafından deneme/ölçüm ile kontrol edilir. Bkz. Dene: EKED test adımı.
- Vardiya ve ekip değişimi: Ayrılan çalışan kilidini, gelen çalışan kilidini taktıktan sonra çıkarır; izolasyon hiçbir an korumasız kalmaz.
- İş bitişi: Alan temizlenir, herkes kendi kilidini çıkarır, tesis sorumlusu enerjiyi kontrollü şekilde geri verir ve bilgilendirme yapılır.
Sık Yapılan Hatalar
- Taşeron adına tesis personelinin kilit takması (“nasılsa biz kilitledik”)
- Tek kilitle tüm ekibin çalışması
- Kilitsiz, sadece etiketle çalışmak
- Ekip sahadan ayrılırken kilitlerin noktada unutulması
- Yüklenicinin tesise özgü enerji kaynaklarını bilmeden işe başlaması
Yüklenici Ekipleri İçin Ekipman
Dış ekipler genellikle sahaya kendi kilitleriyle gelir; gelmiyorsa tesisin geçici olarak zimmetleyeceği kişisel setler bulundurması iyi bir uygulamadır. Taşıması kolay setler:
| Kod | Set | İçerik |
|---|---|---|
| LS-EKM-L040 | Ekonomik Model Bel Çantalı Mini Loto Kiti | 16 parça |
| LS-MN-U80 | Mini Taşınabilir Elektriksel LOTO Kiti | 13 parça |
| LS-X02C | Kişisel Güvenlik Kilitleme Seti | 21 parça |
Çok kişili işler için grup kilitleme kutuları ve çoklayıcılar, kilitlerin merkezi olarak saklanması için EKED istasyonları kullanılabilir. Kişisel set içeriği için kişisel LOTO seti yazımıza bakın.
Eğitim ve Danışmanlık
Tesis ve yüklenici ekiplerinin aynı dili konuşması için ortak bir LOTO eğitimi en etkili yöntemdir. Eğitim ve danışmanlık hizmetimizle prosedür hazırlığı ve saha uygulamasında destek veriyoruz. Ürünleri teklif sepetine ekleyerek fiyat isteyebilirsiniz. Tüm ürünler etiketleme kilitleme ürünleri sayfamızda.
Sıkça Sorulan Sorular
Taşeron çalışanları LOTO uygulamalı mı?
Evet. Tesiste bakım, onarım veya montaj yapan herkes, işvereni kim olursa olsun, enerji izolasyonu kurallarına uymalıdır. Taşeron çalışanı da kendi kişisel kilidini izolasyon noktasına takmalıdır.
Taşeronun LOTO prosedürü mü, tesisin prosedürü mü geçerli?
İşe başlamadan önce iki taraf prosedürlerini paylaşmalı ve ortak işte hangi kuralların uygulanacağını yazılı olarak netleştirmelidir. Uygulamada genellikle tesisin prosedürü esas alınır ve taşeron çalışanları buna göre bilgilendirilir.
Taşeron kendi kilidini mi kullanmalı?
Evet. Taşeron çalışanları kendi kişisel kilitlerini kullanmalı, ancak bu kilitler tesis çalışanlarının kilitlerinden ayırt edilebilir olmalıdır (farklı renk veya “yüklenici” etiketi gibi).
Taşeron işi bitirip ayrılırsa ne olur?
Kilit, çalışan sahadan ayrılmadan önce bizzat sahibi tarafından çıkarılmalıdır. Kilit unutulmuşsa yazılı istisna prosedürü uygulanır: kişiye ve firmasına ulaşılır, ekipmanın güvenli olduğu doğrulanır ve yetkili onayıyla kilit kaldırılır.
Taşeron ekipleri için hangi set uygun?
Hafif ve taşınabilir setler uygundur. Örneğin LS-EKM-L040 Ekonomik Model Bel Çantalı Mini LOTO Kiti, taşeron ve saha ekipleri düşünülerek hazırlanmıştır.
