Hastaneler, veri merkezleri, fabrikalar ve AVM’ler kesintisiz enerji için jeneratör ve UPS sistemlerine güvenir. Ancak bu sistemleri “güvenilir” yapan özellik, bakım sırasında onları tehlikeli de yapar: Şebeke kesildiğinde otomatik devreye giren bir jeneratör veya akülerinden enerji veren bir UPS, kapatıldığı sanılan bir panoyu yeniden enerjili hale getirebilir. Bu yazıda jeneratör ve UPS bakımında LOTO uygulamasını özetliyoruz.
Neden Özel Dikkat Gerektirir?
| Risk | Açıklama | Önlem |
|---|---|---|
| Otomatik devreye girme | Şebeke kesilince jeneratör kendiliğinden çalışır | Kontrol panelini OFF’a alma, marş devresini ve çıkış şalterini kilitleme |
| Geri besleme | Jeneratör veya UPS, kapatılan hatta ters yönden enerji verir | Tüm besleme kaynaklarını ayrı ayrı kilitleme |
| Çift besleme | Panonun hem şebeke hem jeneratörden beslenmesi | Her iki beslemenin şalterini kilitleme |
| Depolanmış enerji | UPS aküleri ve kondansatörler | Akü devresini ayırma, deşarj süresini bekleme |
| Bypass hattı | UPS kapalıyken bypass üzerinden çıkışa enerji gelmesi | Bypass şalterini de izole etme |
Jeneratör Bakımında Adım Adım LOTO
- Planlama: Bakım süresince hangi yüklerin enerjisiz kalacağı belirlenir ve ilgili birimler bilgilendirilir.
- Otomatik çalışmayı engelleme: Kontrol paneli kapalı konuma alınır; marş aküsü devresi üretici talimatına göre ayrılır.
- Çıkış şalterini kilitleme: Jeneratör çıkış şalteri kapatılıp kilitlenir. Büyük güçlerde bu şalter genellikle açık tip devre kesici (ACB) veya kompakt şalterdir.
- Transfer şalteri: Transfer şalteri (ATS) varsa uygun konumda kilitlenir; ancak tek başına izolasyon noktası sayılmaz.
- Diğer enerjiler: Yakıt hattı vanası, ısıtıcı rezistanslar ve soğutma sistemi gerektiğinde izole edilir.
- Kilit, etiket, doğrulama: Kişisel kilitler ve uyarı etiketleri takılır; çalıştırma denenir ve ölçüm cihazıyla enerjisizlik doğrulanır.
UPS Bakımında Dikkat Edilecekler
- Giriş, bypass ve çıkış şalterleri ayrı ayrı izole edilip kilitlenmelidir.
- Akü devresi ayrılmalı; akü kabinine erişimde DC gerilim unutulmamalıdır.
- Kondansatörler için üreticinin belirttiği deşarj süresi beklenmeli, ardından ölçüm yapılmalıdır.
- Bakım bypass’ına geçişler üretici prosedürüne göre ve yetkili personelce yapılmalıdır.
Çift Beslemeli Panolarda Kural
Bir panoyu enerjisiz bırakmak için tüm besleme kaynakları (şebeke, jeneratör, UPS, varsa güneş enerjisi invertörü) ayrı ayrı belirlenip kilitlenmelidir. Pano kapağındaki tek-hat şeması güncel olmalı ve izolasyon noktaları prosedürde listelenmelidir. Çok noktalı izolasyonlarda anahtarların grup kilitleme kutusunda toplanması karışıklığı önler.
Önerilen Ürünler ve Setler
| Kod | Set | İçerik |
|---|---|---|
| LS-EK-S1100VV | Geniş Kapsamlı Profesyonel Elektriksel Loto Seti | 87 parça |
| LS-PE-E010S | Profesyonel Geniş Kapsamlı Elektriksel LOTO Kiti | 30 parça |
| LS-8812S | Grup Loto Kutusu Seti | 31 parça |
Şalter tiplerine göre doğru kilidi seçmek için şalter kilidi çeşitleri yazımıza bakabilirsiniz. Tüm şalter kilitleri şalter kilitleme ekipmanları kategorimizde. Ürünleri teklif sepetine ekleyerek fiyat isteyebilirsiniz. Tüm ürünler etiketleme kilitleme ürünleri sayfamızda.
Sıkça Sorulan Sorular
Jeneratör bakımında en büyük risk nedir?
En büyük risklerden biri, şebeke kesildiğinde jeneratörün otomatik olarak devreye girmesi veya jeneratörden şebekeye/tesise geri besleme oluşmasıdır. Bu nedenle hem jeneratörün otomatik çalışması engellenmeli hem de çıkış şalteri kilitlenmelidir.
Jeneratörün otomatik çalışması nasıl engellenir?
Kontrol panelinden “kapalı / OFF” konumuna alınır, marş aküsünün bağlantısı ayrılır veya akü ayırıcı şalteri kilitlenir ve jeneratör çıkış şalteri kapatılıp kilitlenir. Uygulanacak yöntem üretici talimatına ve tesis prosedürüne göre belirlenmelidir.
UPS kapatılınca enerji tamamen kesilir mi?
Hayır. UPS akülerinde depolanmış enerji vardır ve UPS bypass hattı üzerinden çıkışa enerji verebilir. Giriş, bypass ve akü devreleri ayrı ayrı izole edilmeli; kondansatörlerin deşarj süresi beklenmelidir.
Çift beslemeli panolarda nasıl LOTO yapılır?
Şebeke ve jeneratör (veya iki ayrı şebeke) beslemesi olan panolarda tüm besleme kaynakları ayrı ayrı belirlenip kilitlenmelidir. Transfer şalteri (ATS) tek başına izolasyon noktası sayılmamalıdır.
Hangi LOTO ürünleri gerekir?
Açık tip ve kompakt şalter kilitleri, minyatür şalter kilitleri, gerekirse fiş ve kablo kilitleri, emniyet asma kilitleri, çoklayıcılar ve uyarı etiketleri temel ekipmanlardır.
