Transfer şalteri — sahada ATS (otomatik transfer şalteri), komütatör veya “şebeke–jeneratör geçiş panosu” olarak da bilinir — yükü iki farklı kaynak arasında aktarır. Bu yüzden transfer şalterinde çalışırken en büyük risk, kesildiği sanılan hattın diğer kaynaktan enerjilenmesidir. Bu yazıda transfer şalteri kilitleme için kullanılan yöntemleri ve adım adım LOTO uygulamasını anlatıyoruz.
Transfer Şalteri (ATS) Nedir?
Transfer şalteri, bir yükü şebeke ile jeneratör (veya iki farklı şebeke) arasında aktaran anahtarlama sistemidir. Sahada üç yaygın tipi vardır:
- Manuel komütatör: 1 – 0 – 2 konumlu döner kollu şalter.
- Motorlu transfer şalteri: Kumanda ile konum değiştiren, motor mekanizmalı şalter.
- Kesicili ATS: İki kompakt şalter (TMŞ) veya ACB’nin mekanik ve elektriksel kilitlemeyle (enterlok) birlikte çalıştığı sistemler.
Neden Özel Dikkat Gerekir? İki Kaynak, İki İzolasyon
ATS’nin görevi, enerji kesildiğinde yükü otomatik olarak diğer kaynağa aktarmaktır. Bakım açısından bu şu anlama gelir:
- Şebeke tarafını kesmek, jeneratörün otomatik çalışıp yükü enerjilemesine yol açabilir.
- ATS’nin 0 konumuna alınması, kumanda veya otomasyon tarafından değiştirilebilir.
- Kaynaklar arasındaki enterlok, bakım için bir izolasyon yöntemi değildir.
Bu nedenle ATS bakımında her iki kaynağın ayırma noktası ayrı ayrı kilitlenmeli, jeneratörün otomatik çalışması engellenmeli ve tüm noktalar yazılı kilitleme ve etiketleme prosedüründe listelenmelidir.
Transfer Şalteri İçin Hangi Kilitler Kullanılır?
| Uygulama noktası | Önerilen çözüm | Not |
|---|---|---|
| Komütatörün 0 konumu (kilit deliği) | Emniyet asma kilidi | Kol 0 konumunda kilitlenir |
| Şebeke / jeneratör TMŞ kesicileri | Clamp-on devre kesici kilidi | Kompakt şalter koluna |
| Büyük gövdeli kesiciler | Oversized clamp-on kilit | Geniş kollar için |
| Birden fazla nokta tek kabloyla | Çok amaçlı kablo kilidi | Birden çok kol |
| Çok noktalı izolasyon, büyük ekip | Grup LOTO kutusu | Anahtarlar kutuda toplanır |
Şalterlerin fotoğraflarını WhatsApp’tan gönderin; her nokta için uygun kilidi birlikte belirleyelim. Tüm modeller şalter kilitleme ekipmanları kategorimizde.
Transfer Şalteri Nasıl Kilitlenir? (Adım Adım)
- Planlama: Prosedürden yükü besleyebilecek tüm kaynakları (şebeke, jeneratör, UPS, ikinci trafo) ve ayırma noktalarını belirleyin.
- Bildirim: Etkilenecek birimleri ve jeneratör sorumlusunu bilgilendirin.
- ATS’yi manuel/0 konumuna alın: Otomatik transferi devre dışı bırakın.
- Jeneratörü devre dışı bırakın: Kontrol panelini OFF/STOP konumuna alın, jeneratör çıkış kesicisini açıp kilitleyin; üretici talimatına göre gerekiyorsa marş aküsünü ayırın.
- Şebeke tarafını ayırın: Şebeke besleme kesicisini açıp kilitleyin.
- Kilitleyin ve etiketleyin: Her noktaya kişisel emniyet asma kilidinizi takın, kilit çoklayıcı kullanın ve “Tamir Var Şalteri Açmayınız” etiketini asın.
- Doğrulayın: Yetkili personel, her iki kaynak tarafında ve çalışılacak noktada enerjisizliği ölçmelidir (Dene).
- Geri alma: İş bitince kilitler prosedüre uygun sırayla kaldırılır; ATS otomatik konuma alınmadan önce kaynakların durumu kontrol edilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Yalnızca şebeke kesicisini kilitleyip jeneratörü unutmak
- Jeneratörü otomatik konumda bırakmak
- ATS’nin 0 konumunu tek izolasyon noktası saymak
- UPS veya ikinci trafo gibi diğer kaynakları listeye almamak
- Her iki kaynak tarafında enerjisizlik ölçümünü yapmamak
İlgili Rehberler
Transfer sistemlerinde kullanılan kesiciler için açık tip devre kesici (ACB), TMŞ şalter ve yük ayırıcı rehberlerimize; tüm enerji türleri için enerji izolasyonu nedir yazımıza göz atabilirsiniz. Tüm ürünler etiketleme kilitleme ürünleri sayfamızda.
Sıkça Sorulan Sorular
Transfer şalteri (ATS) nedir?
Transfer şalteri, yükü iki kaynak arasında (genellikle şebeke ve jeneratör) aktaran anahtarlama sistemidir. Otomatik modeller (ATS) şebeke kesildiğinde yükü jeneratöre, şebeke döndüğünde tekrar şebekeye kendiliğinden aktarır.
ATS’de bakım yaparken neden iki kaynak kilitlenir?
Çünkü yük iki farklı kaynaktan beslenebilir. Yalnızca şebeke tarafını kesmek, jeneratörün otomatik devreye girip yükü enerjilemesine yol açabilir. Hem şebeke hem jeneratör tarafındaki ayırma noktaları kilitlenmeli ve jeneratörün otomatik çalışması engellenmelidir.
Jeneratörün otomatik çalışması nasıl engellenir?
Jeneratör kontrol panelinde OFF/STOP konumu seçilir, jeneratör çıkış kesicisi kilitlenir ve üreticinin talimatına göre gerekiyorsa marş aküsü bağlantısı ayrılır. Uygulanacak yöntem tesisin prosedüründe tanımlanmalıdır.
Transfer şalterinin 0 konumu kilitlenebilir mi?
Birçok manuel ve motorlu transfer şalterinde (komütatör) 0 konumunda asma kilit takılabilecek bir düzenek bulunur. Bu, bakım için tek başına yeterli değildir; her iki besleme kaynağının ayırma noktaları da kilitlenmelidir.
ATS bakımında hangi ekipmanlar gerekir?
Kompakt şalter (TMŞ) kilitleri, kablo kilitleri, kişisel emniyet asma kilitleri, kilit çoklayıcılar, EKED uyarı etiketleri ve çok noktalı izolasyonlar için grup kilitleme kutusu.
