Sahadaki şalterleri kilitleme açısından iki büyük gruba ayırabiliriz: butonlu şalterler (başlat/durdur butonları, buton kapaklı kesiciler) ve kollu şalterler (mandal kollu otomatik sigortalar, döner kollu pako ve ana şalterler, kompakt şalterler). Her iki grupta da doğru kilit seçimi, kolun veya butonun yapısına bağlıdır. Bu yazıda butonlu ve kollu şalter kilitleme için hangi ekipmanların kullanıldığını ve LOTO’nun nasıl uygulanacağını özetliyoruz.
Tüm modelleri, seçim tablosunu ve fiyat teklifi seçeneklerini etiketleme kilitleme ürünleri sayfamızda bulabilirsiniz.
Butonlu Şalterler
Butonlu şalterler genellikle iki şekilde karşımıza çıkar:
- Kumanda butonları: Makinelerdeki başlat (start), durdur (stop) ve acil stop butonları.
- Buton kumandalı kesiciler: Açık tip devre kesici (ACB) ve bazı kompakt şalterlerdeki açma/kapama butonları.
Kumanda butonları, üzerine kapanan şeffaf kapaklı buton kilitleriyle engellenebilir. Kesicilerdeki butonlar ise çoğu zaman üretici tarafından sağlanan kapak ve kilit yuvalarıyla kilitlenir. Unutulmaması gereken nokta: başlat butonunu kilitlemek kumanda devresini engeller, güç devresini ayırmaz. Ayrıntılar için acil stop ve emniyet şalteri yazımıza bakabilirsiniz.
Kollu Şalterler
Kollu şalterler, kolun hareket tipine göre ayrılır:
- Mandal (toggle) kollu: Minyatür şalterler, kaçak akım röleleri ve modüler şalterler.
- Kompakt şalter kolu: TMŞ (MCCB) ve mandal kollu motor koruma şalterleri.
- Döner kollu: pako şalterler, enversör ve Dahlender şalterler, yük ayırıcılar.
Hangi Şaltere Hangi Kilit?
| Şalter tipi | Önerilen kilit | Not |
|---|---|---|
| Başlat / durdur butonu | Buton kilitleme ekipmanları (katalog) | Buton çapına göre |
| Mandal kollu, tek kutup | Universal minyatür şalter kilidi | Farklı markalara uyum |
| Mandal kollu, çok kutup | Geniş ağız evrensel kilit | Birleşik kollar |
| Kompakt şalter (TMŞ) kolu | Clamp-on devre kesici kilidi | Kola sıkıştırılır |
| Büyük gövdeli kesici kolu | Oversized clamp-on kilit | Geniş kollar |
| Döner kol, kilit deliği var | Emniyet asma kilidi | Kol 0 konumunda |
| Kilit deliği olmayan kol | Ayarlanabilir kablo kilidi | Kolu sabit noktaya bağlar |
Buton kilitlerini de içeren hazır çözümler için LS-PR-UV07 ve LS-X02CY setlerine göz atabilirsiniz. Tüm modeller şalter kilitleme ekipmanları kategorimizde.
Butonlu ve Kollu Şalterlerde LOTO (Adım Adım)
- Hazırlık: Prosedürden ekipmanın güç devresi izolasyon cihazını ve kumanda noktalarını belirleyin.
- Bildirim: Operatörleri ve etkilenecek çalışanları bilgilendirin.
- Durdurun: Ekipmanı normal kumanda ile durdurun.
- Güç devresini ayırın: Kollu şalteri KAPALI konuma alın veya butonlu kesiciyi açın.
- Kilitleyin: Kola veya kilit yuvasına uygun ekipmanı ve kişisel emniyet asma kilidinizi takın; gerekiyorsa başlat butonunu da buton kilidiyle engelleyin.
- Etiketleyin: “Tamir Var Şalteri Açmayınız” etiketini asın; birden fazla kişi için kilit çoklayıcı kullanın.
- Doğrulayın: Enerjisizliği ölçün ve başlat butonuna basarak ekipmanın çalışmadığını teyit edin (Dene).
Sık Yapılan Hatalar
- Yalnızca başlat butonunu kilitleyip güç devresini ayırmamak
- Kola uymayan kilidi zorlamak veya bantla sabitlemek
- Çok kutuplu şalterde yalnızca bir kutbu kilitlemek
- Butonlu kesicide uzaktan kapama ihtimalini göz ardı etmek
- Kilitledikten sonra ölçüm ve deneme yapmamak
Sıkça Sorulan Sorular
Butonlu şalter kilitlenebilir mi?
Evet. Başlat (start) butonları, buton kapaklı şalterler ve kesicilerin açma/kapama butonları; butonun üzerine kapanan şeffaf kapaklı buton kilitleriyle veya cihazın kendi kilit yuvasına takılan asma kilitle kilitlenebilir. Ancak butonu kilitlemek, kumanda devresini engeller; asıl izolasyon güç devresindeki ayırıcıdan yapılmalıdır.
Kollu şalter nasıl kilitlenir?
Kollu (mandal veya döner kollu) şalterler kol KAPALI konumdayken kilitlenir. Kolda kilit deliği varsa doğrudan emniyet asma kilidi takılır; yoksa kolun tipine göre minyatür şalter kilidi, clamp-on devre kesici kilidi veya kablo kilidi kullanılır.
Başlat butonunu kilitlemek LOTO için yeterli mi?
Hayır. Başlat butonu kumanda elemanıdır; makine başka bir noktadan, otomasyondan veya kontaktör arızasıyla çalışabilir. Başlat butonu kilidi ek bir önlemdir, güç devresinin izolasyon cihazı ayrıca kilitlenmelidir.
Acil stop butonu ile başlat butonu kilidi arasındaki fark nedir?
Acil stop buton kilidi butonu basılı (durdurma) konumda tutar; başlat buton kilidi ise butona basılmasını engeller. Her ikisi de kumanda tarafında ek önlemdir ve enerji izolasyonunun yerine geçmez.
Buton kilitleme ekipmanları nerede bulunur?
Buton kilitleme ekipmanları Locksan EKED kataloğunda yer alır; bazı elektriksel EKED setlerinde de standart olarak bulunur. Buton çapınızı iletmeniz durumunda uygun modeli birlikte belirleyebiliriz.
